Toprak Besin Ağı – Kara Kutunun Kapağı Açılıyor (2)

Editörün Notu: Yazının birinci bölümünü http://permacultureturkey.org/toprak-besin-agi1/ adresinden okuyabilirsiniz.

Toprak besin ağını düzeltmek

Ne yazık ki, toprak besin ağına dair bilimsel bilgi ancak son yıllarda ortaya çıkmakta. Toprak besin ağının bize neler getirebileceğini yeterince takdir edebilmiş değiliz, Ingham (aşağıda sayılan) yaygın uygulamalarımızın çoğununsa bunu kötüleştirdiğini söylüyor:

  • Toprağın sıkıştırılması.
  • Toprağın sürülmesi, alt üst edilmesi ve kazılması.
  • Kirlilik.
  • Pestisitler.
  • Suni gübreler.
  • Besin ağının bozulması zararlı böcekleri, hastalıkları ve besin maddesi sorunlarını davet eder. Tam bir kısırdöngüyle sorunlara kimyasal çözümlerle saldırarak besin ağını daha da kötü bir duruma sokarız.

    Dr. Ingham’a göre çözüm toprak biyolojisinin düzeltilmesi ve zenginleştirilmesidir. Şöyle der:

    “Son 50-60 yıldır benimsenen uygulama, pestisitler yoluyla kötü adamlardan kurtulmak, oysa kötü adamları yok ederseniz iyileri de ortadan kaldırırsınız. Toprakları bombalayıp yaşamı yok ettiğimizde, gerisin geri gelenler kötülerdir.

    “Çalışma ekibinizi yerine geri koyun. Onlar tatile ihtiyaç duymaz. Sadece onların toprağınızda olduğundan ve onları beslediğinizden emin olun. … Görevimiz geniş bir mikroorganizma çeşitliliğini sağlamaktır, böylece bitkiler ihtiyaç duydukları organizmaları seçebilir.”

    Toprak yaşamını gözlemek

    Toprak biyolojisini düzeltmenin ilk adımı onu teşhis edebilmektir. Toprak besin ağına doğrudan bakamadığımızdan, dolaylı yöntemlere bel bağlamak durumundayız. Kimileri nematodlar ile yay kuyruklu böceklerin toprağın sağlığının göstergeleri olduğunu öne sürmekte.

    Ingham, örnek alınan organizma türlerinin mikroskop altında sayıldığı bir “doğrudan sayım” yöntemini savunur. Bir protokol çerçevesinde, eğitimli bir teknisyen farklı organizma türlerinin (örneğin; bakteriler, mantarlar, tekhücreliler) miktarını sayar. Sonuç örnekte olması beklenen organizmalara dair bir rapor oluşturur. Örneğin, kirpiklilerin (bir protozoa grubu) sayıca yüksek oluşu bitki yaşamına zarar veren anaerobik koşullara işaret eder.

    Başka araştırmacılar kap sayımına başvurmakta. Alınan toprak numunesi Petri kabı (bakteri üretim kabı) tarzı bir yetiştirme aracına konur. Ardından toprak numunesinde boy gösteren bakteri ya da mantar kolonileri sayılır.

    Ingham bu yöntemin toprak organizmalarının sayısı ve çeşitliliğini ciddi ölçüde düşük ölçtüğünü öne sürmekte. Bu yöntemin E. Coli gibi insanda hastalığa yol açan organizmaları saptamak ve yetiştirmek için tasarlanmış olduğunu söylüyor. Geleneksel kap sayımıyla toprak organizmalarının sadece yüzde 0,1 kadarının saptanabileceğini savunuyor.

    Kompost

    Toprak biyolojisini düzeltmek bir mikro-organizma kaynağını gerektirir, kompost bu amaç için idealdir. Kompostta geniş bir tür çeşitliliği bulunmalıdır: Sadece bakteriler değil, mantarlar, protozoa, nematodlar ve mikroeklembacaklıların yanı sıra bunların besleneceği organik maddeler. Kompost, toprak biyolojisini düzeltmek istediğimiz alanda yapılmalıdır. Böylelikle kompostun toprak biyolojisi uygulanacağı toprağınkiyle benzer olur.

    Kompostla haşır neşir insanlar için Ingham’ın kompost yapımıyla ilgili yorumları, belki alışıldık yaklaşımlardan daha titiz gözükse de, tanıdık gelecektir. Onun bilgilerinin çoğu, Kontrollü Mikrobiyal Kompost Yapımı (CMC) yöntemini geliştiren Avusturyalı aile Luebkes’ten gelmekte. CMC sık sık çevirmeye ve yakın takibe dayalı sıcak bir yöntemdir.

    Kompostunuzun mantar/bakteri oranını, başlangıçta koyacağınız malzemelerle ve izleyeceğiniz teknikle belirleyebilirsiniz. Örneğin, sık sık çevirmek bakterileri pekiştirir, çünkü bir kompost yığınını her çevirdiğinizde ipliksi yapıdaki mantarlar parçalara ayrılır.

    ……………………………………………………………………………………………………

    Komposttaki mantar ipliksileri:

    Toprak besin ağında yer alan yaşamın tamamı mikroskobik değildir. Mantarların bir kısmı, topraksolucanları ve eklembacaklılar (böcekler, örümcekler ve çıyanlar) çıplak gözle görülebilir.

    ……………………………………………………………………………………………………

    Ingham’dan kompost hakkında hemencecik şunu öğrenirsiniz: Aerobik İYİDİR! Anaerobik KÖTÜDÜR!

    Anaerobik bakteriler -düşük oksijen seviyelerinde serpilenler- onun “kötü adamlar” listesindedir. Bunların bazıları patojendir. Anaerobik koşullarda ortaya çıkan kötü kokulu bileşenler bitkiler için kötüdür. Kötü kompostlarda şu tarz kötü kokular duyulur:

  • Çürük yumurta (hidrojen sülfür)
  • Bozuk süt (bütirik asit)
  • Çürüyen et (pütresin asit)
  • kusmuk (valerik asit)
  • amonyak
  • sirke (asetik asit)
  • Sadece bu koku listesini okumak bile bir yığının anaerobiğe dönüşmemesi için yeterli bir motivasyondur.

    Ingham sunumunda, sıcak kompostun yanı sıra, durağan (soğuk) kompost ve çok önerdiği solucan kompostunu da ele alır.

    Kompost çayı

    Dr. Ingham’ın yaklaşımının temel taşlarından biri, kompostun suda bekletilmesiyle yapılan kompost çayıdır. Bu, kompostta yetişen organizmaların uygulanmasının rahat bir yoludur. Etkisi katı kompostun neredeyse aynısıdır ama taşıması daha kolaydır ve kompost organizmalarının yapraklara uygulanmasının tek yolu budur.

    Kompost çaylarının normal kompostlardaki katı maddeden yoksun kalması dezavantajlardan biridir. Mikro-organizmaların bu besini olmadığında, kompost çayının etkileri fazla kalıcı değildir (Ingham, ilki 5 yıllık biyolojik süreçken diğeri 5 ay diyor).

    Kompost çayları yeni bir keşif değil. Ingham, Roma İmparatorluğu’ndan beri bunun geleneksel tarımda kullanıldığını söylüyor. Kimyasal dönemde, muhtemelen sonuçları değişkenlik gösterdiğinden, kompost çayı gözden düşmüş.

    Kompost sızma suları, hayvan gübresi çayları, anaerobik çaylar, edilgen aerobik çaylar gibi çok sayıda kompost çayı çeşitleri mevcut. Ingham belli bir çeşidi üzerinde çalışıyor ve bunu öneriyor: Aktif şekilde havalandırılan kompost çayı. Havalandırma su karıştırılarak ya da bir havalandırıcı yoluyla sağlanıyor.

    İyi komposttan yapılmış aktif havalandırmalı çaylardan elde edilen sonuçların aynen tekrar edilebildiğini söylüyor. Havalandırılmadan yapılan geleneksel çaylar ise değişken sonuçlar gösteriyor. Kompost çayının havasız kalması halinde, aerobik mikro-organizmaların çoğu kaybediliyor.

    Ingham Kitchen Gardener dergisi için nasıl yapılır adlı bir makale de yazdı.

    İyi bir çay hazırlamak için önerileri:

  • İyi kompost.
  • Klor ya da kloramin içermeyen iyi kalite (içilebilir) su.
  • Temizlemesi kolay, iyi bir hazırlama cihazı.
  • Uygun ısılar.
  • İstenen organizmalara uygun besin
  • Hazırlama/demleme süresi değişiklik gösterir (yaklaşık 24 saat)
  • Gecikmeden uygulama.
  • Bakterileri çoşturmak için şeker gibi bakteri besinleri ekleyin. Daha çok mantar içinse humik asit, mısır tozu, yulaf tozu ve balık suyu gibi mantar besinleri ekleyin.

    Mikro-organizmaların kompost çayının yapraklara uygulanmasından sonra yapraklarda nasıl kaldıkları sorusu geldi. Cevaben Dr. Ingham, bakterilerin yapraklara tutunmak için akabinde yapışkan bir sıvı salgıladıklarını, böylelikle suyla akıp gitmediklerini söyledi.

    Çeviri: Hira Doğrul, Iraz Candaş
    Kaynak: Soil food web – opening the lid of the black box

    4 Responses to “Toprak Besin Ağı – Kara Kutunun Kapağı Açılıyor (2)”

    1. fatih dedi ki:

      uygun ısı ?
      uygun besin?
      bu bilgiler ne işe yarar ?

      • admin dedi ki:

        Merhaba,

        Bu yazı dizisi, ‘toprak besin ağı’nın kavranmasına yönelik bir giriş niteliğinde ve bize detaylar-tarifler sunma kaygısı taşımıyor. Başka yazılarla desteklemeye çalışıyoruz. İlgilenenler de ayrıca kendi araştırmalarını yapabilirler.

    2. evrim dedi ki:

      harika bilgiler bu yazı dizisi için ayrıca teşekkürler.

    3. Özgür dedi ki:

      Teşekkürler. süper giriş olmuş. O notlardan daha çok şey çıkar ümidiyle devamını bekliyoruz.

    admin için bir cevap yazın Cevabı iptal et

    E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

    *